İçindekiler
SAP P2P süreci (Procure to Pay), şirketin bir ihtiyacı fark ettiği andan satıcıya ödeme yaptığı ana kadar süren satın alma döngüsüdür. Döngü beş adımdan oluşur: talep, sipariş, mal girişi, fatura doğrulama ve ödeme. İlk yarısı MM modülünde, son yarısı FI modülünde yürür. İki modül mal girişi anında birbirine bağlanır. Aşağıda tüm akışı tek bir kurgusal sipariş üzerinden, oluşan belgeler ve muhasebe kayıtlarıyla birlikte göreceksiniz.
- P2P beş ana adımdan oluşur: satın alma talebi, satın alma siparişi, mal girişi, fatura doğrulama ve satıcıya ödeme.
- Talep, sipariş, mal girişi ve fatura girişi MM tarafında, satıcı açık kalemi ve ödeme FI tarafında yönetilir.
- Stoklu malzemede mal girişi otomatik muhasebe kaydı üretir: stok hesabı borçlanır, GR/IR ara hesabı alacaklanır.
- Fatura; sipariş ve mal girişiyle üç yönlü eşleştirilir. Tolerans dışındaki fark, faturayı ödemeye karşı bloke eder.
- Akışı kavramak için MM'den başlamak kolaylık sağlar ama temel borç-alacak mantığını bilmeden mal girişi kaydı anlaşılmaz.
SAP P2P süreci nedir, neden SAP kurslarının bel kemiğidir?
SAP P2P süreci, bir malzeme ya da hizmet ihtiyacının satın alma talebiyle sisteme girilmesinden başlayıp siparişe, mal kabulüne, fatura doğrulamaya ve satıcıya ödemeye uzanan uçtan uca iş akışıdır. MM ile FI'nın aynı belge zinciri üzerinde birlikte çalıştığı en temel entegrasyon senaryosu olduğu için kursların merkezinde yer alır.

Birçok öğrenci ME21N, MIGO ve MIRO kodlarını ayrı ayrı ezberler ama bu kodlar arasındaki bağı kuramaz. Mülakatta karşılaşılan sorular ise çoğunlukla bu bağla ilgilidir: "Mal girişinde hangi hesaplar çalışır?", "Fatura sipariş fiyatından yüksek gelirse ne olur?", "GR/IR hesabı neden ay sonunda bakiye veriyor?" Bu sorulara cevap verebilmek için süreci modül sınırlarını aşarak izlemek gerekir.
Kodların tam listesine SAP MM işlem kodları sayfasından ulaşabilirsiniz. Bu yazı ise bu kodların bir siparişin ömrü boyunca hangi sırayla çalıştığını, her adımda hangi belgenin oluştuğunu ve muhasebeye neyin yansıdığını anlatıyor. Kurs değerlendirmesi yapıyorsanız, iyi bir eğitimin size kazandırması gereken bakış açısı da tam olarak bu.
SAP P2P süreci adım adım nasıl işler?
SAP P2P süreci; ana verilerin hazırlanmasıyla başlar, ardından satın alma talebi, onaylı satın alma siparişi, depoya mal girişi, satıcı faturasının sipariş ve girişle karşılaştırılması ve son olarak ödeme programıyla satıcı borcunun kapatılmasıyla tamamlanır. Her adım bir önceki belgeye referans verir ve böylece izlenebilir bir belge zinciri oluşur.

Örnek: Kurgusal bir üretim şirketi (şirket kodu 1000, tesis 1100), bakım deposu için R-6205 kodlu rulmandan 500 adet ihtiyaç duyuyor. Malzeme 300150 numaralı kurgusal satıcıdan, info kaydındaki 40 TL birim fiyatla alınacak. Siparişin net tutarı 20.000 TL. Aşağıdaki belge numaraları da kurgusaldır ve yalnızca zinciri göstermek için verilmiştir.
- Ana veriler hazır: R-6205 malzemesi, 300150 satıcısı ve fiyatı tutan info kaydı.
- Bakım planlamacısı 10000045 numaralı satın alma talebini açar, bölüm yöneticisi onaylar.
- Satın alma uzmanı talebe referansla 4500000123 numaralı siparişi oluşturur, sipariş onaylanıp satıcıya gönderilir.
- Depo, malzeme gelince MIGO ile mal girişi yapar: 5000000210 numaralı malzeme belgesi ve buna bağlı bir muhasebe belgesi oluşur.
- Muhasebe, satıcı faturasını MIRO ile girer: 5105600088 numaralı fatura belgesi oluşur, satıcı adına açık kalem açılır.
- Vade geldiğinde ödeme programı çalışır, ödeme belgesi oluşur ve satıcının açık kalemi kapanır.
| Adım | Oluşan belge | Örnek T-code | Sorumlu modül |
|---|---|---|---|
| Ana veri | Malzeme ana verisi, satıcı, info kaydı | MM01, BP (ECC'de XK01), ME11 | MM (satıcının şirket kodu verisi FI) |
| Satın alma talebi | Satın alma talebi | ME51N, ME54N | MM |
| Sipariş ve onay | Satın alma siparişi | ME21N, ME29N | MM |
| Mal girişi | Malzeme belgesi + muhasebe belgesi | MIGO (hareket türü 101) | MM, kayıt FI'ya yansır |
| Fatura doğrulama | Lojistik fatura belgesi + muhasebe belgesi | MIRO, MRBR | MM (Lojistik Fatura Doğrulama) ve FI |
| Ödeme | Ödeme belgesi | F110, F-53 | FI |
| Açık kalem ve GR/IR takibi | Raporlar | FBL1N, MB5S, F.13 | FI ve MM |
Ön koşul: organizasyon yapısı ve ana veriler
Sipariş açılmadan önce iskeletin kurulu olması gerekir. Şirket kodu FI tarafında yasal birimi temsil eder. Tesis ve depo yeri malın fiziksel olarak nereye gireceğini belirler. Satın alma organizasyonu satıcıyla pazarlık yapan birimdir, satın alma grubu ise siparişi açan ekiptir. Bu birimlerin birbirine atanması danışmanın işidir ve hatalı atama, ilk siparişte "tesis satın alma organizasyonuna atanmamış" türünden hatalara yol açar.
Malzeme ana verisinde iki görünüm P2P için belirleyicidir. Satın alma görünümünde satın alma grubu ve sipariş birimi bulunur. Muhasebe görünümünde ise değerleme sınıfı ve fiyat kontrolü (standart fiyat S ya da hareketli ortalama fiyat V) yer alır. Değerleme sınıfı, mal girişinde hangi stok hesabının çalışacağını belirler. Satıcı tarafında S/4HANA'da iş ortağı (BP) kullanılır: satın alma verileri MM'e, mutabakat hesabı, ödeme koşulu ve ödeme yöntemi gibi şirket kodu verileri FI'ya aittir.
Satın alma talebi
Talep, şirket içi bir istektir ve satıcıya gitmez. Örnekte planlamacı ME51N ile R-6205 için 500 adet, 1100 tesisi, istenen teslim tarihi ve satın alma grubu bilgisini girer. Şirkette sürüm (onay) stratejisi tanımlıysa talep ME54N ile onaylanmadan siparişe dönüştürülemez.
Bu adımda muhasebe kaydı oluşmaz. Talebi MRP de otomatik olarak üretebilir. Kursta bu ayrımı görmek önemlidir: manuel talep bir kullanıcı işlemiyken, otomatik talep malzeme ana verisindeki planlama ayarlarının bir sonucudur.
Satın alma siparişi ve onay
Satın alma uzmanı ME21N'de talebi referans alır. Malzeme, miktar ve tesis talepten gelir. 40 TL fiyat info kaydından, ödeme koşulu ise satıcının ana verisinden gelir. Sipariş kaydedilince 4500000123 numarası alır. Sipariş için de onay stratejisi varsa ME29N ile onaylanır, ardından çıktı (e-posta ya da baskı) satıcıya iletilir.
Stoklu malzemede sipariş de muhasebe kaydı üretmez. Masraf yerine açılan siparişlerde ise kontrol tarafında taahhüt oluşabilir ama finansal muhasebeye kayıt düşmez. Siparişin kalem detayındaki "mal girişi" ve "MG bazlı fatura doğrulama" işaretleri, sonraki iki adımın nasıl işleyeceğini belirler.
Mal girişi ve stok/muhasebe etkisi
Rulmanlar depoya geldiğinde depo sorumlusu MIGO'da sipariş numarasını girer, hareket türü 101 ile 500 adedi 0001 depo yerine alır. Kayıtla birlikte iki belge oluşur: miktarı izleyen malzeme belgesi ve değeri izleyen muhasebe belgesi. MM ile FI'nın kesiştiği nokta burasıdır.
Kaydın sade anlatımı şu: depoya 20.000 TL değerinde mal girdi ama faturası henüz gelmedi. Sistem stok değerini artırır, satıcıya olan borcu ise faturayı beklerken geçici bir bekleme hesabında tutar.
- Borç: Stok hesabı (hesap belirlemede BSX) 20.000 TL
- Alacak: GR/IR ara hesabı, yani mal girişi/fatura girişi (WRX) 20.000 TL
Hangi hesabın çalışacağı, malzemenin değerleme sınıfı ile OBYC hesap belirleme ayarından gelir. Malzeme standart fiyatla (örneğin 38 TL) değerleniyorsa stok 19.000 TL ile borçlanır, 1.000 TL fark ise fiyat farkı hesabına (PRD) yazılır. Hareketli ortalama fiyatta stok, sipariş tutarıyla borçlanır.
Fatura doğrulama ve üç yönlü eşleştirme
Satıcının faturası geldiğinde muhasebe kullanıcısı MIRO'da fatura tarihini, tutarı, vergi göstergesini ve sipariş numarasını girer. Sistem kalemleri siparişten ve mal girişinden getirir. Üç yönlü eşleştirmede sipariş (ne istedik, kaça), mal girişi (ne geldi) ve fatura (ne talep ediliyor) karşılaştırılır.
- Borç: GR/IR ara hesabı 20.000 TL (mal girişinde açılan bakiye kapanır)
- Borç: İndirilecek KDV hesabı (vergi göstergesine göre hesaplanan tutar)
- Alacak: Satıcı 300150 (satıcı mutabakat hesabı üzerinden), KDV dahil toplam
Satıcı birim fiyatı 42 TL olarak faturalasaydı, fark tanımlı toleransları aşıyorsa fatura kaydedilir ama ödeme blokajı alır. Blokajı satın alma ya da muhasebe sorumlusu farkı araştırdıktan sonra MRBR ile kaldırır. Faturalanan miktar mal girişinden fazlaysa, MG bazlı fatura doğrulama işaretli siparişlerde sistem bu fazlayı kabul etmez.
Satıcıya ödeme ve açık kalemler
Fatura kaydıyla birlikte satıcı hesabında, ödeme koşuluna göre vadesi hesaplanmış bir açık kalem oluşur. FBL1N raporunda 300150 satıcısının açık kalemlerini, vadelerini ve blokaj durumlarını görürsünüz. Ödeme genellikle F110 otomatik ödeme programıyla yapılır: çalıştırma tarihi ve kimlik girilir, şirket kodu, ödeme yöntemi ve sonraki çalıştırma tarihi parametrelenir, önce öneri listesi oluşturulur, kontrolden sonra ödeme çalıştırılır.
Ödeme kaydında satıcı hesabı borçlanır, banka (ya da banka ara hesabı) alacaklanır ve faturanın açık kalemi denkleştirilir. Tekil ödemeler için F-53 ile manuel ödeme de kaydedilebilir. Ödeme blokajlı fatura, blokaj kalkmadan öneri listesine girmez. Bu yüzden MIRO'daki blokaj FI tarafında doğrudan nakit akışını etkiler.
S/4HANA ve Fiori ekranlarında neler farklı?
Belge zinciri S/4HANA'da da aynıdır, değişen veri modeli ve arayüzdür. Satıcı yalnızca iş ortağı (BP) üzerinden yönetilir. Malzeme hareketleri tek bir tabloda (MATDOC), muhasebe kalemleri ise ortak defterde (ACDOCA) tutulur. Kullanıcılar GUI kodlarının yanında Manage Purchase Requisitions, Create Purchase Order - Advanced, Post Goods Receipt for Purchasing Document, Create Supplier Invoice ve Manage Supplier Line Items gibi Fiori uygulamalarıyla çalışabilir. GR/IR mutabakatı için de ayrı bir Fiori izleme uygulaması bulunur.
SAP P2P sürecinde sık yapılan hatalar ve kontrol noktaları nelerdir?
P2P'deki hataların çoğu eksik ana veriden, yanlış sırayla yapılan işlemlerden ya da ay sonunda takip edilmeyen GR/IR bakiyelerinden kaynaklanır. Her adımın sonunda belge zincirini kontrol etmek, hatayı muhasebe kapanışına kalmadan yakalamanın en kısa yoludur.
- Info kaydı olmadan sipariş: Fiyat elle yazılır, sonraki siparişlerde tutarsızlık doğar ve fatura farkları artar.
- Yanlış depo yerine mal girişi: Stok sistemde vardır ama fiziksel olarak bulunamaz. Düzeltme için iptal hareketi ya da transfer gerekir.
- Mal girişi olmadan fatura girişi: MG bazlı fatura doğrulamada sistem izin vermez, işaret kapalıysa GR/IR hesabı ters bakiye verir.
- Aynı faturanın iki kez girilmesi: Mükerrer fatura kontrolü, satıcı ve referans alanlarının doğru doldurulmasına bağlıdır.
- Ödeme koşulu uyumsuzluğu: Sipariş ile satıcı ana verisindeki koşul farklıysa vade yanlış hesaplanır.
Ay sonunda iki kontrol yapılmalıdır. MB5S ile faturası gelmemiş girişler ve girişi yapılmamış faturalar listelenir. F.13 ile dengelenmiş GR/IR kalemleri otomatik denkleştirilir. Uzun süredir açık kalan bakiye, genellikle eksik teslimata ya da hiç gelmeyecek bir faturaya işaret eder.
SAP P2P sürecinde hangi rol hangi adımdan sorumludur?
SAP P2P sürecinde talebi kullanıcı departman, siparişi satın alma, mal girişini depo, fatura doğrulamayı ve ödemeyi muhasebe yürütür. Danışman ise bu kişilerin ekranda gördüğü alanları, onay kurallarını, toleransları ve hesap belirlemeyi tasarlar. Kullanıcı işlemi yapar, danışman işlemin nasıl çalışacağını kurar.
| Adım | Kullanıcının yaptığı | Danışmanın sorumluluğu |
|---|---|---|
| Talep | İhtiyacı girer, onaycı onaylar | Belge türleri, sürüm stratejisi (MM) |
| Sipariş | Siparişi açar, satıcıya gönderir | Fiyatlandırma şeması, çıktı ayarları (MM) |
| Mal girişi | Malı teslim alır, MIGO'da kaydeder | Hareket türleri, OBYC hesap belirleme (MM ve FI birlikte) |
| Fatura doğrulama | Faturayı girer, farkları araştırır | Toleranslar, vergi ayarları (MM ve FI) |
| Ödeme | Ödeme önerisini kontrol eder, çalıştırır | Ödeme yöntemleri, F110 yapılandırması (FI) |
Kursa bu ayrımı bilerek bakın. Kullanıcı eğitimi işlemleri doğru sırayla yapmayı öğretir. Danışmanlık eğitimi ise bir alan neden zorunlu, bir fatura neden bloke oldu, mal girişinde neden bu hesap çalıştı gibi soruları özelleştirme ekranlarından cevaplamayı öğretir. Satın alma, stok, değerleme ve fatura doğrulama tarafını uygulamalı görmek isteyenler için SAP MM danışmanlık kursu bu zincirin ilk yarısını kapsar.
P2P'yi öğrenmek için önce MM mi FI mı bilinmeli?
Akışın büyük kısmı MM'de başladığı için çoğu kişiye MM'den başlamak daha anlaşılır gelir. Ancak mal girişi ve fatura kayıtlarını yorumlayabilmek için en azından temel FI kavramları gerekir: hesap planı, mutabakat hesabı, borç-alacak ve açık kalem. Muhasebe geçmişiniz varsa ters yönden gitmek de mantıklıdır. Önce FI'yı oturtur, sonra MM entegrasyonuna geçersiniz. Ödeme, açık kalem ve ay sonu kapanış tarafını derinleştirmek için SAP FI danışmanlık eğitimi sürecin ikinci yarısını tamamlar.
Hangi modülden başlarsanız başlayın, P2P'yi gerçekten öğrendiğinizi kendi kurgusal siparişinizi talepten ödemeye kadar sistemde kaydedip her belgenin muhasebe etkisini açıklayabildiğinizde anlarsınız.
Sık Sorulan Sorular
SAP P2P sürecini öğrenmek ne kadar sürer?
Süre, başlangıç noktanıza ve ne sıklıkla pratik yaptığınıza bağlıdır, bu yüzden sabit bir rakam vermek yanıltıcı olur. Akışı kullanıcı düzeyinde birkaç denemede takip edebilirsiniz. Hesap belirleme, sürüm stratejisi ve toleranslar gibi danışman düzeyindeki ayarları kavramak ise modül eğitiminin önemli bir kısmını ve düzenli sistem pratiğini gerektirir.
Muhasebe bilmeden SAP P2P öğrenilebilir mi?
Evet, satın alma ve depo adımlarını muhasebe bilgisi olmadan öğrenebilirsiniz. Ancak mal girişi ve fatura kayıtlarını yorumlamak için borç-alacak mantığını bilmeniz gerekir. Başlangıç için dört kavram yeterlidir: stok hesabı, satıcı cari hesabı, ara hesap ve KDV hesabı. Bunları oturttuğunuzda P2P'deki otomatik kayıtlar anlam kazanır.
P2P ile O2C süreci arasındaki fark nedir?
P2P şirketin satın alma ve ödeme tarafını, O2C (Order to Cash) ise satış ve tahsilat tarafını kapsar. P2P'de MM ile FI birlikte çalışır, satıcı borcu oluşur ve ödenir. O2C'de SD ile FI birlikte çalışır, müşteri alacağı oluşur ve tahsil edilir. İki süreç birbirinin aynası gibidir, birini iyi öğrenen diğerini daha hızlı kavrar.
Hizmet alımları P2P sürecinde nasıl yönetilir?
Hizmet alımlarında da talep, sipariş, fatura ve ödeme adımları vardır ama mal girişi yerine hizmet giriş kaydı yapılır. Klasik GUI'de ML81N ile hizmet giriş formu oluşturulup onaylanır, S/4HANA'da bunun için Fiori uygulamaları da kullanılabilir. Hizmet siparişleri genellikle masraf yeri gibi bir hesap tayiniyle açıldığından kayıt stok hesabına değil gider hesabına gider.
ECC'de öğrenilen P2P bilgisi S/4HANA'da işe yarar mı?
Evet, belge zinciri ve iş mantığı büyük ölçüde aynı kalır. Talep, sipariş, mal girişi, fatura ve ödeme sırası değişmez. Farklar daha çok veri modelinde ve arayüzdedir: satıcı iş ortağı olarak tutulur, kayıtlar tek bir muhasebe tablosunda toplanır ve kullanıcılar Fiori uygulamalarıyla çalışabilir. Yeni başlıyorsanız doğrudan S/4HANA ortamında pratik yapmak daha mantıklıdır.
P2P beş adımlık bir belge zinciridir. Talep ve sipariş MM'de kurulur, mal girişi iki modülü birbirine bağlar, fatura ve ödeme FI'da tamamlanır. Bu zinciri tek bir örnek siparişle baştan sona kaydedebilen biri, hem kullanıcı hem danışman mülakatlarında sorulan entegrasyon sorularına hazırdır.
P2P sürecini kendi sisteminizde uygulayın
MM ve FI danışmanlık kurslarımızda bu yazıdaki akışı gerçek SAP ekranlarında, talepten ödemeye kadar adım adım kaydediyorsunuz. Hangi modülle başlamanın size uygun olduğunu konuşmak için eğitim danışmanlarımıza ulaşabilirsiniz.
Bu konuda destek ister misiniz?
SAP eğitimleri, danışmanlık ve kurumsal süreçler hakkında ekibimizden bilgi alabilirsiniz.
